Έκανες ακτινογραφία επειδή πονάει η φτέρνα και η γνωμάτευση έγραψε:

«Πελματιαία άκανθα πτέρνας.»

Η φυσική σκέψη είναι:

«Έχει μεγαλώσει ένα οστό και αυτό με τρυπάει όταν πατάω.»

Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη.

Τι είναι η πελματιαία άκανθα;

Η πελματιαία άκανθα ή άκανθα πτέρνας είναι μια οστική προεξοχή (οστεόφυτο) που σχηματίζεται συνήθως στην κάτω επιφάνεια της πτέρνας, κοντά στο σημείο όπου προσφύεται η πελματιαία απονεύρωση.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΕΛΜΑΤΙΑΙΑ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΟΝ ΠΟΝΟ.

Σημαντικό όμως: η άκανθα δεν είναι απαραίτητα η αιτία του πόνου. Πολλοί άνθρωποι έχουν άκανθα στην ακτινογραφία χωρίς να πονάνε. 

Ο πόνος στην περιοχή της πτέρνας συχνά σχετίζεται περισσότερο με πελματιαία απονευρωσιοπάθεια και με το πώς φορτίζεται μηχανικά το πέλμα.

Η πελματιαία απονευρωσιοπάθεια είναι μια πάθηση της πελματιαίας απονεύρωσης, της ισχυρής ταινίας συνδετικού ιστού που εκτείνεται από την πτέρνα προς τα δάχτυλα και συμβάλλει στη στήριξη της ποδικής καμάρας και στη μεταφορά δυνάμεων κατά τη βάδιση και το τρέξιμο.

Όταν η περιοχή δέχεται επαναλαμβανόμενη μηχανική φόρτιση, μπορεί να εμφανιστούν προσαρμογές τόσο στους μαλακούς ιστούς όσο και στο σημείο πρόσφυσης στο οστό. Σε βάθος χρόνου μπορεί να δημιουργηθεί οστική ανάπτυξη στην πτέρνα, δηλαδή η λεγόμενη άκανθα.

Κοιτάμε την ακτινογραφία και όχι τη φόρτιση

Ο πελματιαίος πόνος στη φτέρνα σχετίζεται συχνά με την πελματιαία απονεύρωση και την ικανότητα του συστήματος να διαχειρίζεται επαναλαμβανόμενα φορτία.

ΠΡΟΣΟΧΗ!

Η άκανθα είναι οστικό εύρημα, ενώ η απονευρωσιοπάθεια αφορά τον ίδιο τον μαλακό ιστό της πελματιαίας απονεύρωσης.

Παράγοντες  που παίζουν ρόλο στην απονευρωσιοπάθεια είναι:

• συνολικό φορτίο( βάρος σώματος)
• απότομη αύξηση δραστηριότητας,
• μηχανική του πέλματος,( τρόπος πατήματος)
• λειτουργία γαστροκνημίου/Αχιλλείου,
• κινητικότητα ποδοκνημικής,( στραγάλου)
• βάδιση.

Και εδώ μπαίνει η ανάλυση βάδισης

Συστηματική ανασκόπηση βρήκε συγκεκριμένες διαφορές στην κατανομή φορτίου και στις παραμέτρους βάδισης σε άτομα με πόνο στην φτέρνα και το πέλμα σε σύγκριση με ασυμπτωματικά άτομα. [2]

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι ο τρόπος που φορτίζεται το πέλμα αποτελεί μέρος της λειτουργικής εικόνας.

Η παρουσία πόνου στο πέλμα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το πρόβλημα βρίσκεται αποκλειστικά στο πέλμα. Η τοπική ανακούφιση μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά σε επίμονα συμπτώματα έχει αξία να εξετάζεται και το συνολικό μοτίβο φόρτισης.

Από εμβιομηχανικής πλευράς – Το πέλμα δεν λειτουργεί μόνο του

Η μηχανική της πτέρνας μπορεί να επηρεάζεται από τη λειτουργία της ποδικής καμάρας, τον πρηνισμό και υπτιασμό, την κινητικότητα του αστραγάλου,  τη λειτουργία της γάμπας ( γαστοκνήμιου) και του Αχίλλειου Τένοντα, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο το σώμα μεταφέρει το βάρος του κατά τη βάδιση και το τρέξιμο.

Άρα, μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση δεν περιορίζεται στο:

«Υπάρχει άκανθα → πρέπει να αντιμετωπίσουμε την άκανθα.»

Αλλά εξετάζει:

Κινητικό μοτίβο → κατανομή φορτίων → επαναλαμβανόμενη μηχανική επιβάρυνση → προσαρμογή των ιστών → συμπτώματα.

Κατά τη βάδιση το πέλμα πρέπει να συνεργαστεί με:

ποδοκνημική → κνήμη → γόνατο → ισχίο → λεκάνη → κορμό.

Αν το σώμα δεν μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη μεταφορά του κέντρου μάζας, το πέλμα μπορεί να βρεθεί μέσα σε διαφορετικό μηχανικό περιβάλλον.

Γι’ αυτό η αξιολόγηση δεν σταματά στο σημείο που πονάει.

Η αντιμετώπιση: Δεν κοιτάμε μόνο την άκανθα — εξετάζουμε πώς φορτίζεται το σώμα

Όταν υπάρχει πόνος στην πτέρνα, ο στόχος δεν είναι απλώς να «εξαφανίσουμε» ένα εύρημα που φαίνεται στην ακτινογραφία.

Η πελματιαία άκανθα μπορεί να συνυπάρχει με πόνο, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι αποτελεί την κύρια αιτία του.

Για αυτό η προσέγγιση χρειάζεται να στρέφεται περισσότερο στη λειτουργία του ανθρώπου και στον τρόπο με τον οποίο το σώμα διαχειρίζεται τα μηχανικά φορτία.

Στο Athens Biomechanics η προσέγγιση μπορεί να οργανωθεί σε τρία βασικά στάδια:

1. Εμβιομηχανική αξιολόγηση — Αναζητούμε πού και πώς δημιουργείται το φορτίο

Το πρώτο βήμα είναι να αξιολογήσουμε τον τρόπο με τον οποίο το σώμα στέκεται και κινείται.

Δεν εξετάζουμε μόνο το σημείο που πονάει.

Παρατηρούμε, μεταξύ άλλων:

• πώς έρχεται η πτέρνα σε επαφή με το έδαφος,
• πώς μεταφέρεται το βάρος μέσα στο πέλμα,
• πώς συμπεριφέρεται η ποδική καμάρα,
• την κινητικότητα της ποδοκνημικής,
• τη συμμετοχή γόνατος και ισχίου,
• και συνολικά τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρονται οι δυνάμεις κατά τη βάδιση.

Ο πόνος βρίσκεται στην πτέρνα, αλλά ο τρόπος με τον οποίο δημιουργείται και κατανέμεται το φορτίο αφορά ολόκληρη την κινητική αλυσίδα.

Η αξιολόγηση επομένως μας βοηθά να περάσουμε από το:

«Πού πονάει;»

στο:

«Πώς φορτίζεται και γιατί αυτό το σημείο δυσκολεύεται να διαχειριστεί το φορτίο;»

2. Μυοπεριτονιακή απελευθέρωση — Μειώνουμε προσωρινά την ένταση και βελτιώνουμε την κινητικότητα

Όταν υπάρχει πόνος και δυσκαμψία, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τεχνικές μυοπεριτονιακής απελευθέρωσης ως μέρος της συνολικής παρέμβασης.

Χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων, στη μείωση της αίσθησης τάσης και στη βελτίωση της κίνησης, ώστε στη συνέχεια το σώμα να μπορεί να εκπαιδευτεί αποτελεσματικότερα.

Η ανακούφιση από μόνη της, όμως, δεν αποτελεί απαραίτητα μακροπρόθεσμη λύση.

Αν ο άνθρωπος επιστρέψει ακριβώς στον ίδιο τρόπο κίνησης  το μηχανικό ερέθισμα που σχετίζεται με τα συμπτώματα μπορεί να παραμένει.

3. Διορθωτική προσέγγιση — Αλλάζουμε τον τρόπο με τον οποίο το σώμα διαχειρίζεται το φορτίο

Το επόμενο στάδιο είναι η διορθωτική παρέμβαση.

Μέσω εξατομικευμένων ασκήσεων επιχειρούμε να βελτιώσουμε τον συντονισμό και την ικανότητα του σώματος να δέχεται, να μεταφέρει και να παράγει δύναμη.

Μας ενδιαφέρει να εκπαιδεύσουμε καλύτερα τη συνεργασία μεταξύ πέλματος, ποδοκνημικής, γόνατος, ισχίου και κορμού και, όπου χρειάζεται, να μεταφέρουμε αυτές τις αλλαγές σε λειτουργικές κινήσεις όπως η στάση και η βάδιση.

Παράλληλα, η φόρτιση προοδεύει σταδιακά ώστε οι ιστοί να αποκτήσουν μεγαλύτερη ικανότητα να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Πρέπει λοιπόν να εξαφανιστεί η άκανθα;

Όχι απαραίτητα.

Η επιτυχία της παρέμβασης δεν κρίνεται πρωτίστως από το αν άλλαξε η εικόνα μιας ακτινογραφίας.

Κρίνεται από το αν ο άνθρωπος:

πονάει λιγότερο, κινείται καλύτερα και μπορεί να περπατά, να στέκεται και να φορτίζει το πόδι του με μεγαλύτερη ικανότητα και λιγότερους περιορισμούς.

Η απεικόνιση μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για τη δομή.

Η εμβιομηχανική αξιολόγηση μας βοηθά να κατανοήσουμε τη λειτουργία.

Και όταν ο στόχος είναι η μακροπρόθεσμη βελτίωση της κίνησης, δεν αντιμετωπίζουμε μόνο το σημείο όπου εμφανίστηκε ο πόνος.

Αξιολογούμε το σύστημα, διαχειριζόμαστε τα συμπτώματα και εκπαιδεύουμε έναν διαφορετικό τρόπο διαχείρισης του φορτίου.