Περπατάμε καθημερινά χωρίς να σκεφτόμαστε ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο το κάνουμε.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η βάδιση μοιάζει με μια  σχεδόν αυτόματη διαδικασία: το ένα πόδι μπροστά από το άλλο και το σώμα μετακινείται στον χώρο.

Στην πραγματικότητα, όμως, κάθε βήμα αποτελεί μία εξαιρετικά σύνθετη κινητική διαδικασία.

Τα πέλματα αλληλεπιδρούν με το έδαφος, τα γόνατα και τα ισχία διαχειρίζονται φορτία, η λεκάνη και ο θώρακας κινούνται και περιστρέφονται, ενώ τα άνω και κάτω άκρα συντονίζονται μεταξύ τους.

Γι’ αυτό η βάδιση μπορεί να μας δώσει πολύ περισσότερες πληροφορίες από το αν κάποιος απλώς «πατάει σωστά».

Μπορεί να αποτελέσει ένα παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο ολόκληρο το σώμα οργανώνει την κίνηση.

Το πρόβλημα: Κοιτάζουμε το σημείο που πονάει και όχι τον τρόπο που κινούμαστε

Ένας άνθρωπος μπορεί να εμφανίζει πόνο στο γόνατο.

Ένας άλλος στη μέση.

Κάποιος άλλος στο ισχίο ή στον ώμο.

Η φυσική τάση είναι να εξετάσουμε αποκλειστικά την περιοχή στην οποία εμφανίζεται το σύμπτωμα.

Όμως το ανθρώπινο σώμα δεν λειτουργεί σαν μια συλλογή ανεξάρτητων αρθρώσεων.

Όταν περπατάμε, οι δυνάμεις που δημιουργούνται από την επαφή με το έδαφος μεταφέρονται μέσα από ένα συνδεδεμένο σύστημα αρθρώσεων και ιστών. Η βάδιση απαιτεί διαρκή συνεργασία ανάμεσα στα κάτω άκρα, τη λεκάνη, τον κορμό και τα άνω άκρα.

Επομένως, όταν κάποιο σύμπτωμα εμφανίζεται επανειλημμένα, μια σημαντική ερώτηση είναι:

Πώς διαχειρίζεται συνολικά το σώμα τις δυνάμεις κατά τη διάρκεια της κίνησης;

Εδώ αποκτά αξία η ανάλυση βάδισης.

Η επιστημονική αποδόμηση: Τι πραγματικά συμβαίνει όταν περπατάμε;

Η ανθρώπινη βάδιση είναι μια επαναλαμβανόμενη διαδικασία μεταφοράς του σώματος από το ένα πόδι στο άλλο.

Κατά τη διάρκειά της πρέπει ταυτόχρονα να επιτυγχάνονται τρία βασικά πράγματα:

σταθερότητα, μεταφορά του σωματικού βάρους και προώθηση προς τα εμπρός.

Η επιστημονική ανάλυση της βάδισης μπορεί να περιλαμβάνει την καταγραφή κινηματικών παραμέτρων, δυνάμεων αντίδρασης του εδάφους, μήκους και χρόνου βήματος, κίνησης αρθρώσεων και άλλων χωροχρονικών μεταβλητών. Η gait analysis χρησιμοποιείται τόσο στην κλινική αξιολόγηση όσο και στην αθλητική απόδοση και την έρευνα της ανθρώπινης κίνησης. [1]

Το έδαφος δεν είναι παθητικό

Κάθε φορά που το πόδι έρχεται σε επαφή με το έδαφος, το σώμα ασκεί δύναμη προς αυτό και το έδαφος ασκεί αντίστοιχη δύναμη προς το σώμα.

Πρόκειται για τις γνωστές Ground Reaction Forces – δυνάμεις αντίδρασης του εδάφους.

Η εμβιομηχανική μελέτη της βάδισης εξετάζει όχι μόνο το πόσο μεγάλες είναι αυτές οι δυνάμεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρονται μέσα από το ανθρώπινο σώμα. [1,2]

Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο:

«Πού πατάει το πόδι;»

Αλλά:

«Πώς διαχειρίζεται ολόκληρο το σώμα τη δύναμη που δημιουργείται σε κάθε βήμα;»

Η βάδιση δεν γίνεται μόνο στο οβελιαίο επίπεδο

Συχνά αντιλαμβανόμαστε την ανθρώπινη κίνηση σαν να συμβαίνει μόνο μπροστά και πίσω.

Στην πραγματικότητα, η βάδιση είναι τρισδιάστατη.

Η λεκάνη περιστρέφεται κατά τη διάρκεια του κύκλου βάδισης και ο θώρακας παρουσιάζει συντονισμένη κίνηση σε σχέση με αυτήν. Μελέτες έχουν δείξει ότι η κίνηση του άνω κορμού και της λεκάνης αποτελεί μέρος του φυσιολογικού μηχανισμού της ανθρώπινης βάδισης και σχετίζεται με στοιχεία όπως το μήκος βήματος, η ισορροπία και η μηχανική αποτελεσματικότητα της κίνησης. [3]

Με απλά λόγια:

δεν περπατούν μόνο τα πόδια μας. Περπατά ολόκληρο το σώμα.

Η λεκάνη και ο θώρακας λειτουργούν σε συνεργασία

Κατά τη βάδιση η λεκάνη πραγματοποιεί μικρές αλλά σημαντικές περιστροφές γύρω από τον κατακόρυφο άξονα.

Ο θώρακας επίσης περιστρέφεται και η σχέση μεταξύ των δύο συμβάλλει στον συντονισμό του σώματος κατά την κίνηση. [3]

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία από εμβιομηχανική σκοπιά.

Αν, για παράδειγμα, ο θώρακας δεν μπορεί να συμμετέχει αποτελεσματικά στην περιστροφή, το σώμα μπορεί να χρειαστεί να βρει άλλους τρόπους για να ολοκληρώσει το βήμα.

Αντίστοιχα, περιορισμοί στην κίνηση της λεκάνης μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα ισχία, τα γόνατα ή τα πέλματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μία συγκεκριμένη ασυμμετρία αποτελεί απαραίτητα την αιτία ενός πόνου.

Σημαίνει ότι αποτελεί μέρος της κινητικής στρατηγικής του συγκεκριμένου ανθρώπου και πρέπει να αξιολογείται μέσα στη συνολική εικόνα.

Και τα χέρια αποτελούν μέρος της βάδισης

Η κίνηση των χεριών δεν είναι ένα τυχαίο αποτέλεσμα του περπατήματος.

Τα άνω άκρα συμμετέχουν στον συνολικό συντονισμό του σώματος.

Έρευνες έχουν δείξει ότι η μεταβολή ή ο περιορισμός της κίνησης του άνω άκρου μπορεί να επηρεάσει χαρακτηριστικά της βάδισης, γεγονός που υπογραμμίζει ότι το άνω και το κάτω μέρος του σώματος δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. [3]

Γι’ αυτό σε μια ολοκληρωμένη ανάλυση βάδισης δεν παρατηρούμε μόνο:

πέλμα – γόνατο – ισχίο.

Παρατηρούμε:

πέλμα → γόνατο → ισχίο → λεκάνη → σπονδυλική στήλη → θώρακα → ώμους → χέρια.

Είναι λοιπόν κάθε ασυμμετρία πρόβλημα;

Όχι.

Και αυτή είναι μια σημαντική διευκρίνιση.

Τα ανθρώπινα σώματα δεν είναι απόλυτα συμμετρικά.

Έρευνες σε υγιείς ανθρώπους έχουν δείξει ότι μπορεί να υπάρχουν φυσιολογικές διαφορές μεταξύ των δύο κάτω άκρων και ότι η απόλυτη συμμετρία δεν αποτελεί απαραίτητα προϋπόθεση υγιούς βάδισης. [4]

Για αυτό δεν αναζητούμε ένα «τέλειο» αισθητικά βήμα.

Ούτε θεωρούμε ότι οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ δεξιάς και αριστερής πλευράς αποτελεί παθολογία.

Μας ενδιαφέρει:

• πόσο έντονη είναι μια ασυμμετρία,
• αν επαναλαμβάνεται σταθερά,
• σε ποια φάση της βάδισης εμφανίζεται,
• πώς σχετίζεται με το ιστορικό του ατόμου,
• αν συνδέεται με συμπτώματα,
• και κυρίως πώς επηρεάζει τη συνολική διαχείριση των δυνάμεων.

Η ανάλυση βάδισης επομένως δεν είναι ένα παιχνίδι εντοπισμού «λαθών».

Είναι μια προσπάθεια κατανόησης της στρατηγικής που χρησιμοποιεί το σώμα.

Η λύση: Δεν διορθώνουμε απλώς το βήμα — επανεκπαιδεύουμε το σύστημα

Εδώ βρίσκεται και μία σημαντική διαφορά της προσέγγισης που εφαρμόζεται στο Athens Biomechanics μέσω της μεθοδολογίας Functional Patterns.

Ο στόχος δεν είναι να πούμε στον άνθρωπο:

«βάλε το πόδι σου έτσι»

ή

«γύρισε το πέλμα περισσότερο προς τα έξω».

Η βάδιση είναι ένα αποτέλεσμα.

Αποτελεί έκφραση του τρόπου με τον οποίο το νευρομυοσκελετικό σύστημα έχει οργανωθεί και προσαρμοστεί μέσα στον χρόνο.

Για αυτό η παρέμβαση δεν περιορίζεται σε συνειδητές διορθώσεις του βήματος.

Η μεθοδολογία Functional Patterns δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση του ανθρώπινου σώματος γύρω από βασικά κινητικά μοτίβα όπως η στάση, η βάδιση, το τρέξιμο και η ρίψη και αντιμετωπίζει τη locomotion ως κεντρικό σημείο αναφοράς της ανθρώπινης λειτουργίας. [5]

Η διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει:

1.Μυοπεριτονιακή προετοιμασία

Στόχος είναι να δημιουργηθεί καλύτερο κινητικό περιβάλλον στους ιστούς και να μειωθούν περιορισμοί που επηρεάζουν την εκτέλεση συγκεκριμένων κινήσεων.

2.Διορθωτική κινητική εκπαίδευση

Δεν εκπαιδεύουμε έναν μυ απομονωμένα.

Εκπαιδεύουμε τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικές περιοχές του σώματος συνεργάζονται για τη διαχείριση των δυνάμεων.

3.Εκπαίδευση της περιστροφής

Η περιστροφή αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης locomotion.

Γι’ αυτό εξετάζουμε τη σχέση μεταξύ λεκάνης, θώρακα και άκρων μέσα σε τρισδιάστατες κινήσεις.

4.Μεταφορά των αλλαγών στη βάδιση

Το σημαντικότερο είναι οι αλλαγές που δημιουργούνται κατά την προπόνηση να μπορούν σταδιακά να μεταφερθούν στην πραγματική ανθρώπινη κίνηση.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να εκτελεί κάποιος άψογα μία άσκηση για μία ώρα.

Το ζητούμενο είναι το σώμα να μπορεί να χρησιμοποιεί καλύτερες κινητικές στρατηγικές στις χιλιάδες κινήσεις που πραγματοποιεί κάθε ημέρα.

Τι σχέση έχει αυτό με τον πόνο;

Ο χρόνιος πόνος είναι πολυπαραγοντικός.

Δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη στάση, στη βάδιση ή σε μία συγκεκριμένη μηχανική παράμετρο.

Ωστόσο, όταν ένας άνθρωπος παρουσιάζει επαναλαμβανόμενο πόνο ή τραυματισμούς, η αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο κινείται και διαχειρίζεται επαναλαμβανόμενα φορτία μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες.

Η ίδια η επιστημονική βιβλιογραφία αναγνωρίζει ότι τραυματισμοί και παθολογικές καταστάσεις μπορούν να μεταβάλλουν χαρακτηριστικά της βάδισης και να επηρεάσουν την ισορροπία, την ενεργειακή δαπάνη και τον κινητικό έλεγχο. [6]

Το ζητούμενο επομένως είναι να διερευνήσουμε:

«Μπορεί ο τρόπος που κινείται σήμερα το σώμα σου να αποτελεί ένα από τα κομμάτια που συντηρούν ένα μηχανικό φορτίο το οποίο χρειάζεται να αλλάξει;»

Αυτή είναι μια πολύ διαφορετική ερώτηση.

Οι αποδείξεις: Η αλλαγή πρέπει να είναι ορατή και μετρήσιμη

Στο Athens Biomechanics δεν μας ενδιαφέρει μόνο το πώς αισθάνεται κάποιος αμέσως μετά από μια συνεδρία.

Μας ενδιαφέρει αν το σώμα παρουσιάζει μετρήσιμες αλλαγές στη λειτουργία του.

Για αυτό η αξιολόγηση μπορεί να επαναλαμβάνεται μέσα στον χρόνο και να συγκρίνονται στοιχεία όπως:

• η στάση σώματος,
• η βάδιση,
• η σχέση λεκάνης και θώρακα,
• η κίνηση των άνω και κάτω άκρων,
• οι κινητικές ασυμμετρίες,
• η ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών ή αθλητικών δραστηριοτήτων,
• καθώς και η εξέλιξη των συμπτωμάτων του ατόμου.

Αυτό επιτρέπει να μην βασιζόμαστε μόνο στην αίσθηση ότι «κάτι άλλαξε».

Θέλουμε να μπορούμε να παρατηρούμε την αλλαγή.

Σε πραγματικά περιστατικά ανθρώπων που έχουν ακολουθήσει την προσέγγιση του Athens Biomechanics, οι αλλαγές δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση του πόνου.

Μπορεί να συνοδεύονται από βελτιώσεις στη στάση, στη βάδιση, στην ικανότητα για περπάτημα ή άθληση και κυρίως από μεγαλύτερη εμπιστοσύνη του ανθρώπου στο ίδιο του το σώμα.

Γιατί το πραγματικό αποτέλεσμα δεν είναι απλώς να πονάς λιγότερο.

Είναι να μπορείς να χρησιμοποιείς το σώμα σου περισσότερο και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

Ανάλυση Βάδισης στο Athens Biomechanics

Η ανάλυση βάδισης αποτελεί μέρος της συνολικής Εμβιομηχανικής Αξιολόγησης.

Δεν εξετάζεται ένα μεμονωμένο σημείο και δεν αναζητούμε μία «μαγική» αιτία πίσω από κάθε σύμπτωμα.

Εξετάζουμε:

το ιστορικό → τη στάση → τη βάδιση → τη συνολική κινητική στρατηγική → τα συμπτώματα → τις απαιτήσεις της καθημερινότητας ή του αθλητισμού.

Από εκεί δημιουργείται ένα εξατομικευμένο πλάνο κινητικής εκπαίδευσης με στόχο να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο το σώμα οργανώνει και διαχειρίζεται την κίνηση.