Όταν υπάρχει πόνος, τραυματισμός ή χειρουργείο στο γόνατο, μία από τις συχνότερες οδηγίες είναι:

«Πρέπει να δυναμώσεις τον τετρακέφαλο.»

Και υπάρχει πολύ καλός λόγος γι’ αυτό.

Ο τετρακέφαλος συμμετέχει στην έκταση του γόνατος, στον έλεγχο του σώματος κατά τη φόρτιση και σε δραστηριότητες όπως η βάδιση, οι σκάλες, το τρέξιμο και η μετάβαση από καθιστή σε όρθια θέση.

Η ενδυνάμωσή του αποτελεί σημαντικό μέρος πολλών προγραμμάτων αποκατάστασης.

Υπάρχει όμως μία σημαντική λεπτομέρεια:

Ένας δυνατός τετρακέφαλος δεν σημαίνει απαραίτητα και ένα γόνατο που λειτουργεί καλά μέσα στην κίνηση.

Για να καταλάβουμε γιατί, πρέπει να ξεχωρίσουμε τη δύναμη, την ενεργοποίηση και την εμβιομηχανική λειτουργία.

Το Πρόβλημα: Δεν Έχουμε Πάντα Απλώς έναν «Αδύναμο» Τετρακέφαλο

Μετά από τραυματισμό ή χειρουργείο στο γόνατο παρατηρείται συχνά σημαντική μείωση της ικανότητας παραγωγής δύναμης του τετρακέφαλου.

Αυτό όμως δεν οφείλεται πάντα μόνο σε μυϊκή ατροφία.

Ένα σημαντικό φαινόμενο είναι το Arthrogenic Muscle Inhibition (AMI) — αρθρογενής μυϊκή αναστολή.

Πρόκειται για νευροφυσιολογική μείωση της ικανότητας του νευρικού συστήματος να ενεργοποιήσει πλήρως έναν μυ μετά από βλάβη ή διαταραχή της άρθρωσης. Τραυματισμός, οίδημα, φλεγμονή και αλλαγές στην αισθητική πληροφορία που προέρχεται από το γόνατο μπορούν να επηρεάσουν τη νευρική στρατολόγηση του τετρακέφαλου. [1,2]

Έτσι ένας άνθρωπος μπορεί:

• να κάνει συστηματική ενδυνάμωση,
• να έχει αυξήσει τη μυϊκή του μάζα,
• να παράγει περισσότερη δύναμη,

και παρ’ όλα αυτά να εξακολουθεί να χρησιμοποιεί διαφορετικά το τραυματισμένο πόδι όταν περπατά.

Δεν έχουμε λοιπόν πάντα απλώς έναν μυ που χρειάζεται περισσότερα κιλά.

Μπορεί να έχουμε ένα νευρομυοσκελετικό σύστημα που δεν χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τη διαθέσιμη δύναμη μέσα στην κίνηση.

Επιστημονική Αποδόμηση: Strength ≠ Activation ≠ Function

Αυτές είναι τρεις διαφορετικές έννοιες.

Strength — Δύναμη

Πόση δύναμη μπορεί να παράγει ο μυς υπό συγκεκριμένες συνθήκες.

Activation — Ενεργοποίηση

Σε ποιο βαθμό μπορεί το νευρικό σύστημα να στρατολογήσει τον μυ.

Function — Λειτουργία

Πώς χρησιμοποιείται αυτή η ικανότητα σε μια πραγματική κίνηση.

Ένας άνθρωπος μπορεί επομένως να έχει πολύ καλή δύναμη στο τεστ ή στο μηχάνημα και παρ’ όλα αυτά, όταν περπατά, να:

• κρατά το γόνατο πιο άκαμπτο,
• μειώνει τον χρόνο φόρτισης στο συγκεκριμένο πόδι,
• μεταφέρει γρηγορότερα το βάρος στην άλλη πλευρά,
• αλλάζει τη θέση του κορμού,
• χρησιμοποιεί διαφορετικά το ισχίο.

Αυτές είναι στρατηγικές ολόκληρου του κινητικού συστήματος.

Και δεν φαίνονται απαραίτητα σε ένα απλό τεστ δύναμης.

Γιατί χρειαζόμαστε τον τετρακέφαλο στη βάδιση;

Κατά την αρχική φάση στήριξης της βάδισης, το γόνατο περνά συνήθως σε ελεγχόμενη κάμψη καθώς το σώμα φορτίζει το πόδι.

Οι εκτείνοντες του γόνατος συμβάλλουν στον έλεγχο αυτής της κίνησης και των ροπών που δημιουργούνται γύρω από την άρθρωση. [3]

Έτσι το κάτω άκρο μπορεί να λειτουργήσει ως δυναμικό σύστημα διαχείρισης φορτίου και όχι ως μια άκαμπτη κολόνα.

Σε ανθρώπους με προβλήματα στο γόνατο μπορούν να παρατηρηθούν αλλαγές όπως:

• μικρότερη κάμψη κατά τη φόρτιση,
• μειωμένη ροπή έκτασης,
• διαφορετικά πρότυπα μυϊκής ενεργοποίησης.

Ορισμένες από αυτές τις μεταβολές μπορεί να αποτελούν προστατευτικές προσαρμογές.

Το σημαντικό όμως είναι αν συνεχίζουν να υπάρχουν ακόμη και όταν η μυϊκή δύναμη έχει βελτιωθεί.

Το γόνατο δεν λειτουργεί απομονωμένα

Η θέση και η κίνηση του μηριαίου επηρεάζονται από το ισχίο και τη λεκάνη.

Οι γλουτιαίοι συμμετέχουν στον έλεγχο του μηριαίου και της λεκάνης όταν το πόδι φορτίζεται. Στον επιγονατιδομηριαίο πόνο, μάλιστα, μετα-αναλύσεις έχουν δείξει ότι προγράμματα που συνδυάζουν ασκήσεις ισχίου και γόνατος μπορούν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα σε πόνο και λειτουργία από την ενδυνάμωση του γόνατος μόνο. [4]

Αυτό δεν σημαίνει:

«Ο πόνος στο γόνατο προκαλείται από αδύναμους γλουτούς.»

Σημαίνει ότι η άρθρωση λειτουργεί μέσα σε ένα μεγαλύτερο μηχανικό σύστημα.

Το ίδιο ισχύει και κάτω από το γόνατο.

Καθώς το πέλμα αλληλεπιδρά με το έδαφος, η κίνηση της ποδοκνημικής συνδέεται με μεταβολές στην περιστροφή της κνήμης. Επειδή το γόνατο βρίσκεται ανάμεσα στην κνήμη και το μηριαίο, αυτές οι μεταβολές επηρεάζουν το μηχανικό περιβάλλον της άρθρωσης.

Γι’ αυτό η εμβιομηχανική αξιολόγηση δεν ρωτά μόνο:

«Πόσο δυνατός είναι ο τετρακέφαλος;»

Ρωτά επίσης:

Τι κάνει το πέλμα όταν φορτίζεται;
Πώς κινείται η κνήμη;
Πώς ελέγχεται το μηριαίο;
Τι κάνει η λεκάνη;
Πού βρίσκεται το κέντρο μάζας;
Πώς χρησιμοποιείται το γόνατο όταν περπατάμε;

Η Λύση: Από την Απομονωμένη Ενδυνάμωση στην Επανεκπαίδευση της Κίνησης

Στο Athens Biomechanics δεν απορρίπτουμε την ενδυνάμωση.

Τη βάζουμε μέσα σε ένα μεγαλύτερο πλαίσιο.

Η προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει τέσσερα επίπεδα.

1. Restore Activation — Αποκατάσταση ενεργοποίησης

Όταν υπάρχει σημαντικό νευρομυϊκό έλλειμμα, χρειάζεται να βελτιωθεί η ικανότητα του νευρικού συστήματος να στρατολογεί αποτελεσματικά τον τετρακέφαλο.

2. Restore Capacity — Αποκατάσταση ικανότητας

Στη συνέχεια χρειάζεται προοδευτική ανάπτυξη:

δύναμης, αντοχής, ελέγχου και ικανότητας διαχείρισης αυξανόμενου φορτίου.

Η δύναμη παραμένει απαραίτητη.

Αλλά αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής λειτουργίας.

3. Restore Mechanics — Αποκατάσταση της συνολικής μηχανικής

Το γόνατο εξετάζεται μέσα στη σχέση:

πέλμα → κνήμη → γόνατο → μηριαίο → ισχίο → λεκάνη → κορμός.

Μέσω της εμβιομηχανικής αξιολόγησης και της μεθοδολογίας Functional Patterns εξετάζουμε πώς συνεργάζονται αυτές οι περιοχές κατά τη στάση, τη βάδιση και τη φόρτιση.

Δεν αναζητούμε μία «τέλεια θέση».

Αναζητούμε καλύτερες στρατηγικές διαχείρισης των δυνάμεων.

4. Integrate Into Movement — Ενσωμάτωση στην πραγματική κίνηση

Τελικά η δύναμη που αποκτήθηκε πρέπει να μεταφερθεί:

στη βάδιση, στις σκάλες, στο τρέξιμο, στις αλλαγές κατεύθυνσης, στο άθλημα και στις καθημερινές απαιτήσεις.

Γιατί ένας τετρακέφαλος μπορεί να είναι δυνατός σε ένα μηχάνημα.

Το πραγματικό ερώτημα όμως είναι:

Μπορεί το σώμα να χρησιμοποιήσει αυτή τη δύναμη όταν πραγματικά τη χρειάζεται;