Η ισχιαλγία περιγράφεται συχνά σαν ένας πόνος που ξεκινά από τη μέση ή τον γλουτό και «κατεβαίνει» προς το πόδι.

Μπορεί να συνοδεύεται από:

• κάψιμο,
• μυρμήγκιασμα,
• μούδιασμα,
• αίσθηση ηλεκτρισμού,
• και σε ορισμένες περιπτώσεις αδυναμία.

Πολλοί άνθρωποι τότε προσπαθούν να «τεντώσουν το ισχιακό νεύρο» ή να κάνουν διατάσεις στους οπίσθιους μηριαίους και στους γλουτούς.

Το ερώτημα όμως είναι:

Αν το πρόβλημα σχετίζεται με νεύρο, είναι σωστό να προσπαθούμε απλώς να “τραβήξουμε” περισσότερο την περιοχή;

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΣΦΙΧΤΟΣ ΜΥΣ!

Η ισχιαλγία (sciatica) δεν είναι μία συγκεκριμένη πάθηση. Είναι ένας όρος που περιγράφει ένα σύνολο συμπτωμάτων που σχετίζονται με ερεθισμό ή συμπίεση νευρικών ριζών που συμβάλλουν στο ισχιακό νεύρο, συνήθως στην οσφυοϊερή μοίρα.

Τι είναι το ισχιακό νεύρο;

Το ισχιακό νεύρο είναι το μεγαλύτερο περιφερικό νεύρο του σώματος. Προέρχεται από το οσφυοϊερό πλέγμα (L4–S3) και κατευθύνεται από την περιοχή της λεκάνης προς τον γλουτό και το πίσω μέρος του μηρού, πριν διακλαδιστεί χαμηλότερα στο πόδι.

Όταν μία από τις νευρικές ρίζες που το σχηματίζουν ερεθιστεί, μπορεί να εμφανιστεί πόνος που ακτινοβολεί από τη μέση ή τον γλουτό προς το πόδι.

Συνήθως τα συμπτώματα εμφανίζονται στη μία πλευρά.

Πώς δημιουργείται;

Η συχνότερη αιτία είναι η οσφυϊκή δισκοκήλη. Ένας μεσοσπονδύλιος δίσκος μπορεί να προβάλει ή να υποστεί κήλη και να προκαλέσει μηχανικό ερεθισμό και φλεγμονώδη αντίδραση γύρω από μια νευρική ρίζα.

Δεν χρειάζεται όμως πάντα να υπάρχει μεγάλη «πίεση» πάνω στο νεύρο για να υπάρχει έντονος πόνος. 

Άλλες αιτίες είναι η σπονδυλική στένωση, η εκφυλιστική στένωση των μεσοσπονδύλιων τρημάτων, η σπονδυλολίσθηση και σπανιότερα άλλες παθολογικές καταστάσεις.

Πιθανές λοιπόν  αιτίες μπορεί να είναι:

• κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου,
• στένωση,
• σπονδυλολίσθηση,
• άλλες αλλαγές που επηρεάζουν μια νευρική ρίζα.

Η αντιμετώπιση επομένως δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στο:

«πού νιώθω να τραβάει».

Χρειάζεται να γνωρίζουμε τι ερεθίζει το νευρικό σύστημα και πώς ανταποκρίνεται το σώμα σε αυτό.

Επιστημονική Αποδόμηση: Γιατί οι Διατάσεις δεν Είναι Πάντα η Λύση

Όταν κάποιος αισθάνεται «τράβηγμα» πίσω από τον μηρό, είναι εύκολο να θεωρήσει ότι οι οπίσθιοι μηριαίοι είναι απλώς σφιχτοί.

Όμως όταν υπάρχει νευρική ευαισθησία, η αίσθηση τάσης μπορεί να μην προέρχεται αποκλειστικά από τον μυ.

Μπορεί να συμμετέχει και το νευρικό σύστημα.

ΠΡΟΣΟΧΗ!

Σε αυτή την περίπτωση, μια έντονη στατική διάταση που αυξάνει τη μηχανική τάση στο νεύρο μπορεί σε κάποιους ανθρώπους να αυξήσει τα συμπτώματα αντί να τα μειώσει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διατάσεις είναι «κακές».

Σημαίνει ότι:

πρέπει πρώτα να ξέρουμε τι προσπαθούμε να αλλάξουμε.

Η σύγχρονη βιβλιογραφία δείχνει ότι παρεμβάσεις όπως άσκηση μπορεί να έχουν θέση σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά συνολικά η ποιότητα των δεδομένων για τις μη χειρουργικές παρεμβάσεις στη χρόνια ισχιαλγία παραμένει περιορισμένη και αρκετά αβέβαιη.

ΔΙΑΤΑΣΕΙΣ ≠ ΝΕΥΡΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Αυτές οι δύο έννοιες συχνά συγχέονται.

ΔΙΑΤΑΣΕΙΣ

Στόχος είναι συνήθως η αύξηση του εύρους κίνησης ή της ανοχής ενός μυοτενόντιου συστήματος σε μεγαλύτερη επιμήκυνση.

ΝΕΥΡΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Στόχος είναι να μεταβάλλουμε με ελεγχόμενο τρόπο τη μηχανική αλληλεπίδραση του νεύρου με τους γύρω ιστούς, χωρίς απαραίτητα να εφαρμόζουμε μια έντονη παρατεταμένη τάση.

Άρα το:

«νιώθω τράβηγμα πίσω από το πόδι»

δεν σημαίνει αυτόματα:

«χρειάζομαι περισσότερη διάταση.

Γιατί μια Τοπική Προσέγγιση Μπορεί να Είναι Ελλιπής

Η ισχιαλγία συχνά αντιμετωπίζεται μόνο στην περιοχή όπου εμφανίζεται το σύμπτωμα.

Όμως ο άνθρωπος που πονάει συνήθως αρχίζει να κινείται διαφορετικά.

Μπορεί να:

• αποφεύγει να φορτίσει ένα πόδι,
• μεταφέρει περισσότερο βάρος στην άλλη πλευρά,
• αλλάζει τον τρόπο που περπατά,
• περιορίζει την κίνηση της λεκάνης,
• κρατά τον κορμό πιο άκαμπτο,
• μειώνει το μήκος του βήματος.

Αυτές οι αλλαγές μπορεί αρχικά να είναι προστατευτικές.

Αν όμως παραμένουν για μεγάλο διάστημα, μπορούν να γίνουν μέρος της νέας κινητικής στρατηγικής.

Γι’ αυτό η μακροχρόνια προσέγγιση δεν χρειάζεται να εξετάζει μόνο:

τον πόνο ή το νεύρο.

Χρειάζεται να εξετάζει και:

πώς έχει προσαρμοστεί το σώμα στην παρουσία του πόνου.

Η Στάση Σώματος: 

Η ανάλυση στάσης δεν γίνεται για να αποφασίσουμε ότι υπάρχει μία τέλεια θέση λεκάνης ή σπονδυλικής στήλης που πρέπει να έχουν όλοι.

Χρησιμοποιείται για να παρατηρήσουμε:

• πώς κατανέμεται το βάρος,
• αν υπάρχει συστηματική αποφόρτιση μιας πλευράς,
• αν υπάρχουν προσαρμογές που σχετίζονται με το ιστορικό του ατόμου.

Η στάση είναι ένα στιγμιότυπο.

Δεν μας λέει από μόνη της την αιτία της ισχιαλγίας.

Μας δίνει όμως πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο το σώμα έχει οργανωθεί γύρω από το πρόβλημα.

Και Εδώ Μπαίνει η Ανάλυση Βάδισης

Η βάδιση είναι πολύ πιο αποκαλυπτική από μια στατική θέση γιατί μας δείχνει τι συμβαίνει όταν το σώμα πρέπει πραγματικά να διαχειριστεί φορτίο.

Κατά το περπάτημα παρατηρούμε:

• πόσο χρόνο φορτίζεται κάθε πόδι,
• πώς μεταφέρεται το κέντρο μάζας,
• πώς κινούνται ισχία και λεκάνη,
• πώς συνεργάζονται τα άνω και κάτω άκρα,
• αν το σώμα προστατεύει συστηματικά τη συμπτωματική πλευρά.

Σε καταστάσεις που επηρεάζουν νευρικές ρίζες και τη λειτουργία της οσφυϊκής μοίρας έχουν περιγραφεί σημαντικές αλλαγές στη βάδιση και στον τρόπο διαχείρισης των δυνάμεων. Για παράδειγμα, σε οσφυϊκή στένωση έχουν καταγραφεί διαφορετικές, κινητικές και μυϊκές στρατηγικές κατά το περπάτημα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η «λάθος βάδιση» προκαλεί ισχιαλγία.

Σημαίνει ότι:

η ισχιαλγία μπορεί να αλλάξει τη βάδιση — και η νέα βάδιση μπορεί να αποτελεί μέρος της λειτουργικής εικόνας που πρέπει να επανεκπαιδευτεί.

Μακροχρόνια Προσέγγιση και όχι Μόνο Προσωρινή Ανακούφιση

Μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση μπορεί να έχει τέσσερα επίπεδα.

1. Μείωση του ερεθισμού

Στην αρχική φάση ο στόχος είναι να μειωθούν οι κινήσεις ή τα φορτία που αυξάνουν έντονα τα συμπτώματα και να βρεθούν θέσεις και δραστηριότητες που είναι καλύτερα ανεκτές.

Δεν σημαίνει ακινησία.

2. Μυοπεριτονιακή Απελευθέρωση αντί για Επιθετικές Στατικές Διατάσεις

Αφού μειωθεί ο αρχικός ερεθισμός, το επόμενο βήμα είναι να δουλέψουμε το περιβάλλον των μαλακών ιστών.

Στην ισχιαλγία, η αίσθηση «τραβήγματος» στον γλουτό ή πίσω από το πόδι συχνά οδηγεί τον άνθρωπο στην ανάγκη να κάνει περισσότερες διατάσεις.

Όμως αυτό δεν είναι καλη επιλογή.

Όταν υπάρχει αυξημένη νευρική ευαισθησία, μια έντονη και παρατεταμένη στατική διάταση μπορεί να αυξήσει τη μηχανική τάση στο ήδη ευαίσθητο σύστημα και να εντείνει τα συμπτώματα.

Για αυτό, στο δεύτερο στάδιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μυοπεριτονιακή απελευθέρωση σε περιοχές όπως:

• η οσφυοπυελική περιοχή,
• οι γλουτιαίοι,
• το ισχίο,
• οι οπίσθιοι μηριαίοι.

Ο στόχος δεν είναι να «τεντώσουμε περισσότερο».

Ούτε να υποστηρίξουμε ότι μέσω της fascia «απελευθερώνουμε το ισχιακό νεύρο».

Ο στόχος είναι να μειώσουμε προσωρινά την αίσθηση τάσης και δυσκαμψίας στους γύρω μαλακούς ιστούς και να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο περιβάλλον για να κινηθεί το σώμα.

Με απλά λόγια:

πρώτα δημιουργούμε χώρο για καλύτερη κίνηση και στη συνέχεια εκπαιδεύουμε το σώμα να χρησιμοποιήσει αυτή την αλλαγή.

Η μυοπεριτονιακή απελευθέρωση επομένως αποτελεί ένα ενδιάμεσο στάδιο αποσυμφόρησης που μπορεί να προετοιμάσει το σώμα για το επόμενο και σημαντικότερο βήμα:

την ενεργητική εμβιομηχανική επανεκπαίδευση.

3. Εμβιομηχανική επανεκπαίδευση

Εδώ εξετάζουμε:

πέλμα → γόνατο → ισχίο → λεκάνη → θώρακα → σπονδυλική στήλη.

Μας ενδιαφέρει:

• πώς φορτίζεται κάθε πλευρά,
• πώς κινείται η λεκάνη,
• πώς περιστρέφεται ο θώρακας,
• πώς συνεργάζονται οι περιοχές κατά τη βάδιση.

Στο Athens Biomechanics αυτή η πληροφορία προκύπτει από ανάλυση στάσης σώματος και βάδισης και χρησιμοποιείται για να σχεδιαστεί η κινητική παρέμβαση.

4. Επιστροφή στην πραγματική λειτουργία

Η τελική αλλαγή πρέπει να μεταφερθεί:

στη βάδιση, στην εργασία, στην άσκηση, στο τρέξιμο και στις πραγματικές απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Γιατί ο στόχος δεν είναι απλώς:

«να μην πονάω όταν κάνω μία άσκηση στο στρώμα».

Ο στόχος είναι:

να μπορεί το σώμα να διαχειρίζεται ξανά την πραγματική ζωή.

Οι Αποδείξεις: Η Κίνηση Παραμένει Μέρος της Αντιμετώπισης

Οι συστηματικές ανασκοπήσεις για την ισχιαλγία δείχνουν ότι η φυσική δραστηριότητα και η άσκηση έχουν θέση στη συντηρητική αντιμετώπιση, αν και δεν υπάρχει μία μοναδική μορφή άσκησης που να υπερέχει για όλους τους ασθενείς.

Για τη χρόνια ισχιαλγία, πιο πρόσφατη network meta-analysis βρήκε πιθανές βραχυπρόθεσμες βελτιώσεις από ορισμένες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων ο συνδυασμός exercise + neural mobilization, αλλά υπογράμμισε ότι η βεβαιότητα των δεδομένων είναι πολύ χαμηλή.

Αυτό ενισχύει ένα σημαντικό μήνυμα:

δεν υπάρχει μία “μαγική” διάταση ή μία άσκηση για την ισχιαλγία.

Χρειάζεται εξατομίκευση.

Άρα να Κάνω Διατάσεις;

Όχι μηχανικά και όχι επειδή απλώς «τραβάει το πόδι».

Η σωστή ερώτηση είναι:

Τι ακριβώς αυξάνει ή μειώνει τα συμπτώματά μου;

Σε ορισμένες περιπτώσεις οι διατάσεις μπορεί να βοηθούν.

Σε άλλες μπορεί να αυξάνουν τον νευρικό ερεθισμό.

Γι’ αυτό χρειάζεται να γνωρίζουμε:

τι τεντώνουμε, γιατί το τεντώνουμε και πώς αντιδρά το σώμα μετά.

Εμβιομηχανική Αξιολόγηση στο Athens Biomechanics

Αν αντιμετωπίζεις επαναλαμβανόμενη ή χρόνια ισχιαλγία, η αξιολόγηση δεν χρειάζεται να σταματήσει στο σημείο όπου αισθάνεσαι τον πόνο.

Στο Athens Biomechanics εξετάζουμε:

ιστορικό → στάση σώματος → βάδιση → κινητικές στρατηγικές → διαχείριση φορτίου.

Ο στόχος δεν είναι να αναζητήσουμε μία «λάθος θέση» που ευθύνεται για όλα.

Είναι να καταλάβουμε:

πώς έχει προσαρμοστεί το σώμα στον πόνο και ποιες κινητικές επιλογές χρειάζεται να ξανακερδίσει.

Γιατί η μακροχρόνια προσέγγιση της ισχιαλγίας δεν αφορά μόνο τη μείωση του συμπτώματος.

Αφορά την αποκατάσταση της ικανότητας του σώματος να κινείται, να φορτίζεται και να λειτουργεί με μεγαλύτερη ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.