Η συζήτηση γύρω από τη στάση σώματος έχει γίνει τα τελευταία χρόνια σχεδόν απόλυτη.
Από τη μία πλευρά ακούμε:
«Πρέπει να έχεις σωστή στάση.»
Από την άλλη:
«Δεν υπάρχει σωστή ή λάθος στάση.»
Η αλήθεια πιθανότατα βρίσκεται κάπου ανάμεσα.
Γιατί πράγματι δεν υπάρχει ένα μοναδικό ανατομικό πρότυπο που πρέπει να αντιγράψουν όλοι.
Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η στάση σώματος δεν μπορεί να αλλάξει.
Ούτε ότι όλες οι αλλαγές στη στάση έχουν την ίδια λειτουργική σημασία.
Η πιο χρήσιμη ερώτηση λοιπόν δεν είναι:
«Ποια είναι η τέλεια στάση;»
Αλλά:
«Μπορεί αυτός ο άνθρωπος να βελτιώσει τη δική του στάση σώματος ώστε να κινείται και να διαχειρίζεται δυνάμεις αποτελεσματικότερα;»
Η «Σωστή Στάση» ως Ένα Παγκόσμιο Πρότυπο
Για πολλά χρόνια η στάση σώματος αξιολογούνταν με βάση συγκεκριμένα ιδανικά πρότυπα.
Κεφάλι σε συγκεκριμένη θέση.
Ώμοι στο ίδιο ύψος.
Λεκάνη «ευθεία».
Σπονδυλική στήλη σε συγκεκριμένες καμπύλες.
Το πρόβλημα με αυτή τη λογική είναι ότι:
δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι, το ίδιο ιστορικό, τις ίδιες απαιτήσεις και την ίδια κινητική συμπεριφορά.
Η ανθρώπινη στάση έχει φυσιολογική μεταβλητότητα.
Άρα δεν είναι επιστημονικά χρήσιμο να αντιμετωπίζουμε κάθε απόκλιση από ένα ιδανικό μοντέλο ως «λάθος».
Η Αντίθετη Άποψη: «Η Στάση δεν Έχει Σημασία»
Στην προσπάθεια να διορθωθεί αυτή η υπεραπλούστευση, εμφανίστηκε το άλλο άκρο:
«Δεν υπάρχει σωστή στάση, άρα η στάση δεν έχει σημασία.»
Και αυτό όμως είναι επίσης υπερβολικό.
Η στάση είναι μία έκφραση του τρόπου με τον οποίο το σώμα οργανώνεται απέναντι στη βαρύτητα.
Δεν εξηγεί από μόνη της:
- τον πόνο,
- έναν τραυματισμό,
- ή τη λειτουργία.
Μπορεί όμως να αποτελεί ένα χρήσιμο κομμάτι της συνολικής αξιολόγησης.
Μπορεί η Στάση να Αλλάξει;
Ναι.
Υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα που δείχνουν ότι συγκεκριμένες μεταβλητές στάσης μπορούν να μεταβληθούν μέσω άσκησης.
Για παράδειγμα, πρόσφατη μετα-ανάλυση σε άτομα με forward head posture και αυχενικό πόνο έδειξε ότι η άσκηση μπορεί να βελτιώσει μετρήσιμα την γωνία του κρανίου ενώ παράλληλα καταγράφηκαν βελτιώσεις σε πόνο και λειτουργικότητα.
Αυτό είναι σημαντικό για έναν λόγο:
η στάση δεν είναι απαραίτητα στατική ή αμετάβλητη.
Το σώμα μπορεί να προσαρμοστεί.
Τότε Τι Σημαίνει «Βελτιωμένη Στάση»;
Εδώ είναι το πιο σημαντικό σημείο.
Δεν χρειάζεται να πούμε:
«Αυτή είναι η σωστή στάση.»
Μπορούμε να πούμε:
«Αυτή είναι μια βελτιωμένη οργάνωση για τον συγκεκριμένο άνθρωπο σε σχέση με τη δική του προηγούμενη κατάσταση.»
Αυτό σημαίνει ότι συγκρίνουμε τον άνθρωπο κυρίως:
με τον ίδιο του τον εαυτό.
Τι Ακριβώς Συγκρίνουμε;
Αν ένας άνθρωπος αρχικά παρουσιάζει:
- συγκεκριμένη θέση κεφαλής,
- ασυμμετρία ώμων,
- διαφορετική θέση θώρακα και λεκάνης,
- συγκεκριμένη κατανομή βάρους,
και μετά από μια περίοδο παρέμβασης βλέπουμε ότι:
- αλλάζουν μετρήσιμα κάποιες από αυτές τις σχέσεις,
- βελτιώνεται η κίνηση,
- αυξάνεται η ικανότητα διαχείρισης φορτίου,
- μειώνονται λειτουργικοί περιορισμοί ή συμπτώματα,
τότε μπορούμε εύλογα να πούμε ότι:
η στάση του έχει βελτιωθεί σε σχέση με την αρχική του κατάσταση.
Δεν χρειάζεται να έχει φτάσει στην τέλεια ευθυγράμμιση
Περισσότερη Συμμετρία = Πάντα Καλύτερα;
Όχι.
Και αυτή είναι μια πολύ σημαντική διευκρίνιση.
Η συμμετρία είναι ένα χρήσιμο παρατηρούμενο χαρακτηριστικό.
Δεν αποτελεί όμως από μόνη της τον τελικό στόχο.
Ένα σώμα μπορεί να είναι πιο συμμετρικό σε μια φωτογραφία αλλά να μην κινείται καλύτερα.
Άρα το πραγματικό ερώτημα είναι:
Τι μπορεί πλέον να κάνει το σώμα από αυτή τη θέση;
Η Στάση Πρέπει να Συνδέεται με τη Λειτουργία
Μια αλλαγή στη στάση αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από:
- καλύτερη περιστροφή,
- καλύτερη μεταφορά βάρους,
- μεγαλύτερη κινητική προσαρμοστικότητα,
- καλύτερη βάδιση,
- καλύτερη ικανότητα στο τρέξιμο,
- μεγαλύτερη ανοχή στο φορτίο,
- λιγότερους λειτουργικούς περιορισμούς.
Τότε δεν μιλάμε μόνο για μια αισθητική αλλαγή.
Μιλάμε για λειτουργική αλλαγή.
Η Στάση Είναι ένα Στιγμιότυπο — Η Κίνηση Δείχνει Περισσότερα
Στο Athens Biomechanics η ανάλυση στάσης δεν χρησιμοποιείται μόνη της.
Συνδυάζεται με:
στάση σώματος → βάδιση → κινητικό μοτίβο → διαχείριση φορτίου.
Η στάση μας δείχνει πώς οργανώνεται το σώμα σε μια συγκεκριμένη στιγμή.
Η βάδιση όμως μας δείχνει:
- πώς μεταφέρει βάρος,
- πώς περιστρέφεται,
- πώς συνεργάζονται λεκάνη και θώρακας,
- πώς κατανέμονται οι δυνάμεις κατά την κίνηση.
Γι’ αυτό η αξιολόγηση της στάσης αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνδέεται με την πραγματική λειτουργία.
Από τη Στατική Εικόνα στο Κινητικό Μοτίβο
Ένα σώμα μπορεί να φαίνεται διαφορετικό μετά από μια παρέμβαση.
Αυτό όμως από μόνο του δεν αρκεί.
Μας ενδιαφέρει αν αυτή η αλλαγή περνά:
στη βάδιση
→ στο τρέξιμο
→ στην άσκηση
→ στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.
Εκεί φαίνεται αν η αλλαγή της στάσης είναι πραγματικά λειτουργική.
Πώς το Προσεγγίζουμε στο Athens Biomechanics;
Η διαδικασία ξεκινά με αξιολόγηση.
Παρατηρούμε:
- θέση κεφαλής,
- θώρακα,
- ώμων,
- λεκάνης,
- κατανομή βάρους,
- βάδιση,
- κινητικές στρατηγικές.
Ψάχνουμε να καταλάβουμε:
πώς οργανώνεται σήμερα το δικό του σώμα και αν μπορεί να αποκτήσει μια καλύτερη λειτουργική οργάνωση.
Η Καλύτερη Στάση Είναι Εξατομικευμένη
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα.
Η καλύτερη στάση δεν είναι ένα παγκόσμιο σχήμα που πρέπει να αντιγράψουμε όλοι.
Είναι μια πιο αποτελεσματική εκδοχή της δικής μας οργάνωσης.
Μια εκδοχή που συνοδεύεται από:
- καλύτερη κίνηση,
- καλύτερη λειτουργία,
- μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα,
- καλύτερη διαχείριση φορτίου.
Άρα μπορούμε να λέμε:
«Αυτή είναι μια καλύτερη οργάνωση για το συγκεκριμένο σώμα σε σχέση με πριν»
Η Θέση του Athens Biomechanics
Στο Athens Biomechanics η στάση αξιολογείται εξατομικευμένα και σε συνδυασμό με την κίνηση.
Ο στόχος δεν είναι να δημιουργήσουμε ένα σώμα που απλώς φαίνεται πιο ευθυγραμμισμένο.
Ο στόχος είναι να δημιουργήσουμε ένα σώμα που:
κινείται καλύτερα, προσαρμόζεται καλύτερα και διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα τις δυνάμεις που δέχεται.
Η καλύτερη στάση δεν είναι ένα προκαθορισμένο σχήμα. Είναι μια καλύτερη εκδοχή της δικής σου στάσης, όταν αυτή συνοδεύεται από καλύτερη κίνηση, λειτουργία και διαχείριση φορτίου.
Βιβλιογραφική Αναφορά
Systematic review and meta-analysis of therapeutic exercise for forward head posture and neck pain. Πρόσφατη μετα-ανάλυση 10 RCTs, 550 συμμετεχόντων, με βελτίωση του craniovertebral angle κατά μέσο όρο 3,38° και παράλληλη βελτίωση σε πόνο και λειτουργικότητα.
Η στάση σώματος δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση ούτε αποδεικνύει την αιτία ενός συμπτώματος. Η αξιολόγησή της αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν συνδυάζεται με ιστορικό, συμπτώματα, βάδιση, κινητική συμπεριφορά και λειτουργική ικανότητα.