Ξυπνάς το πρωί και η μέση σου είναι δύσκαμπτη.

Και όμως, μετά από λίγη ώρα όρθιος ή μετά από μερικά λεπτά περπάτημα, το σώμα αρχίζει να «ξεμπλοκάρει» και ο πόνος μειώνεται.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η απάντηση δεν βρίσκεται απαραίτητα στο ότι:

«κοιμήθηκες σε λάθος στάση».

Ένας σημαντικός μηχανισμός βρίσκεται μέσα στους ίδιους τους μεσοσπονδύλιους δίσκους και στον τρόπο με τον οποίο αλλάζει η μηχανική συμπεριφορά της σπονδυλικής στήλης μέσα στο 24ωρο.

Οι Μεσοσπονδύλιοι Δίσκοι δεν Είναι Στατικοί

Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι βρίσκονται ανάμεσα στους σπονδύλους και συμμετέχουν στη μεταφορά και την κατανομή των φορτίων που δέχεται η σπονδυλική στήλη.

Δεν είναι όμως άκαμπτες κατασκευές.

Περιέχουν μεγάλη ποσότητα νερού και λειτουργούν ως ωσμωτικά και ποροελαστικά συστήματα.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, όταν:

• στεκόμαστε,
• περπατάμε,
• καθόμαστε,
• σηκώνουμε βάρος,
• και οι μύες παράγουν δύναμη,

οι δίσκοι δέχονται επαναλαμβανόμενα συμπιεστικά φορτία.

Υπό αυτή τη φόρτιση, μέρος του υγρού μετακινείται έξω από τον δίσκο.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας όμως η αξονική φόρτιση μειώνεται σημαντικά.

Τότε ο δίσκος αρχίζει να επαναπροσλαμβάνει νερό μέσω της ωσμωτικής του λειτουργίας. Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι περνούν έτσι από έναν καθημερινό κύκλο απώλειας και επαναπρόσληψης υγρού.

Με απλά λόγια:

Την ημέρα ο δίσκος χάνει μέρος του νερού του.
Τη νύχτα επανυδατώνεται.

Τι Είναι Διαφορετικό το Πρωί;

Μετά από αρκετές ώρες κατάκλισης, ο δίσκος είναι περισσότερο ενυδατωμένος.

Αυτό σημαίνει ότι το πρωί δεν έχει ακριβώς τις ίδιες μηχανικές ιδιότητες που θα έχει το απόγευμα.

1. Το Ύψος του Δίσκου Είναι Μεγαλύτερο

Οι ημερήσιες μεταβολές στο ύψος των δίσκων είναι πραγματικές και μετρήσιμες.

Καθώς ο δίσκος επαναπροσλαμβάνει υγρό κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυξάνεται ελαφρά ο όγκος και το ύψος του.

Αυτός είναι μάλιστα ένας από τους λόγους που το ανθρώπινο σώμα είναι ελαφρώς ψηλότερο το πρωί από ό,τι στο τέλος της ημέρας.

2. Η Ενδοδισκική Πίεση Είναι Διαφορετική

Όταν ο δίσκος περιέχει περισσότερο υγρό, αλλάζει και η εσωτερική πίεση που αναπτύσσεται μέσα του.

Εμβιομηχανικά μοντέλα της οσφυϊκής μοίρας έχουν δείξει υψηλότερη intradiscal pressure το πρωί σε σύγκριση με το βράδυ.

Άρα η ίδια εξωτερική κίνηση μπορεί να συμβαίνει σε διαφορετική εσωτερική κατάσταση του δίσκου.

3. Αλλάζει η Ακαμψία της Σπονδυλικής Μονάδας

Η σπονδυλική στήλη δεν έχει ακριβώς την ίδια ευκαμψία σε όλες τις ώρες της ημέρας.

Κλασικές μελέτες έχουν δείξει ότι η οσφυϊκή κάμψη είναι μικρότερη το πρωί και αυξάνεται αργότερα μέσα στην ημέρα, καθώς μεταβάλλεται η υδάτωση και η μηχανική συμπεριφορά των δίσκων.

Άρα:

Η ίδια σπονδυλική στήλη δεν συμπεριφέρεται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο στις 7 το πρωί και στις 5 το απόγευμα.

Γιατί Μπορεί να Πονάω όταν Σκύβω το Πρωί;

Ας πάρουμε ένα πολύ απλό παράδειγμα.

Ξυπνάς και αμέσως σκύβεις για να φορέσεις τις κάλτσες σου.

Η κίνηση μπορεί να είναι εξωτερικά παρόμοια με αυτή που θα έκανες αργότερα μέσα στην ημέρα.

Όμως το πρωί έχουμε:

περισσότερη ενυδάτωση του δίσκου
→ διαφορετική πίεση
→ διαφορετική κατανομή τάσεων.

Κλασική πειραματική μελέτη των Adams και συνεργατών έδειξε ότι η κάμψη νωρίς το πρωί μπορεί να δημιουργεί μεγαλύτερες τάσεις στους δίσκους και στους οπίσθιους συνδέσμους σε σχέση με αργότερα μέσα στην ημέρα.

Αυτό όμως χρειάζεται μια πολύ σημαντική διευκρίνιση:

Δεν σημαίνει ότι το σκύψιμο το πρωί είναι επικίνδυνο για όλους.

Σημαίνει ότι η μηχανική κατάσταση του συστήματος είναι διαφορετική.

Σε έναν άνθρωπο που ήδη έχει ευαισθησία στη μέση, αυτή η διαφορά μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία.

Δεν Αλλάζει Μόνο ο Δίσκος — Αλλάζει ολόκληρο η Κίνηση 

Όταν μιλάμε για πρωινή δυσκαμψία, δεν πρέπει να φανταζόμαστε μόνο τον δίσκο.

Η λειτουργική μονάδα περιλαμβάνει:

• δύο γειτονικούς σπονδύλους,
• τον μεσοσπονδύλιο δίσκο,
• τους συνδέσμους,
• τους γύρω μαλακούς ιστούς.

Όταν αλλάζει το ύψος του δίσκου, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο κατανέμονται οι δυνάμεις μέσα σε αυτή τη μονάδα.

Μοντέλα της οσφυϊκής μοίρας έχουν δείξει ότι οι ημερήσιες μεταβολές του ύψους του δίσκου επηρεάζουν την ενδοδισκική πίεση 

Άρα μπορούμε να το περιγράψουμε ως:

νυχτερινή αποφόρτιση
→ επανυδάτωση δίσκου
→ αλλαγή ύψους και πίεσης
→ διαφορετική κατανομή φορτίου μέσα στη σπονδυλική μονάδα.

Και Γιατί με το Περπάτημα Περνάει;

Εδώ είναι το πιο ενδιαφέρον σημείο.

Όταν σηκωθούμε και αρχίσουμε να περπατάμε, η σπονδυλική στήλη φορτίζεται ξανά.

Το σώμα επιστρέφει από τη νυχτερινή κατάσταση αποφόρτισης στην καθημερινή μηχανική λειτουργία.

Κατά τη βάδιση έχουμε:

• εναλλασσόμενη φόρτιση δεξιά–αριστερά,
• κίνηση λεκάνης,
• κίνηση θώρακα,
• μικρές κινήσεις κάμψης και έκτασης,
• μυϊκή ενεργοποίηση,
• επαναλαμβανόμενη φόρτιση και αποφόρτιση.

Παράλληλα, με την επαναφορά της αξονικής φόρτισης, ο δίσκος αρχίζει σταδιακά να χάνει μέρος του υγρού που απέκτησε κατά τη νύχτα.

Μελέτες έχουν δείξει ότι σημαντικές ημερήσιες αλλαγές στην κινητικότητα μπορούν να συμβούν ήδη μέσα στις πρώτες ώρες της όρθιας δραστηριότητας.

Άρα δεν είναι απλώς:

«ζεστάθηκαν οι μύες».

Συμβαίνει πραγματική μεταβολή στη μηχανική κατάσταση της σπονδυλικής στήλης.

Άρα το Περπάτημα «Θεραπεύει» τον Δίσκο;

Όχι τόσο απλά.

Το ότι τα συμπτώματα μειώνονται με τη βάδιση δεν αποδεικνύει ότι η επανυδάτωση του δίσκου ήταν η μοναδική αιτία του πόνου.

Η οσφυαλγία είναι πολυπαραγοντική.

Μπορεί να συμμετέχουν:

• δίσκοι,
• αρθρώσεις,
• μύες,
• νευρικό σύστημα,
• προηγούμενοι τραυματισμοί,
• ύπνος,
• επίπεδο φυσικής δραστηριότητας,
• ψυχοκοινωνικοί παράγοντες,
• τρόπος διαχείρισης του φορτίου.

Η ημερήσια μεταβολή των δίσκων είναι ένας πιθανός μηχανικός μηχανισμός που βοηθά να εξηγήσουμε γιατί σε ορισμένους ανθρώπους τα συμπτώματα είναι διαφορετικά το πρωί και αργότερα μέσα στην ημέρα. Οι ίδιοι οι Adams και συνεργάτες είχαν ήδη επισημάνει ότι η ημερήσια μεταβολή των συμπτωμάτων μπορεί να δώσει πληροφορίες για τη μηχανική και παθοφυσιολογία της οσφυαλγίας.

Και Πού Μπαίνει η Εμβιομηχανική;

Το σημαντικό ερώτημα για εμάς δεν είναι μόνο:

«Τι συμβαίνει στον δίσκο το πρωί;»

Αλλά:

«Πώς διαχειρίζεται το συγκεκριμένο σώμα αυτή τη διαφορετική μηχανική κατάσταση όταν σηκώνεται και αρχίζει να κινείται;»

Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν παρόμοιες ημερήσιες μεταβολές στους δίσκους τους αλλά εντελώς διαφορετική κινητική συμπεριφορά.

Μπορεί ο ένας:

• να φορτίζει περισσότερο τη μία πλευρά,
• να κινεί ελάχιστα τη λεκάνη,
• να χρησιμοποιεί περισσότερο την οσφυϊκή μοίρα,
• να έχει διαφορετική σχέση λεκάνης–θώρακα,
• να παρουσιάζει μεγάλη ακαμψία στη βάδιση.

Γι’ αυτό στο Athens Biomechanics δεν εξετάζουμε μόνο το σημείο του πόνου.

Εξετάζουμε:

στάση σώματος → λεκάνη → θώρακα → βάδιση → κατανομή φορτίου → κινητικό μοτίβο.

Η Λύση Δεν Είναι Απλώς «Κάνε Διατάσεις το Πρωί»

Αν η σπονδυλική στήλη βρίσκεται το πρωί σε διαφορετική μηχανική κατάσταση, το να προσπαθήσουμε απλώς να αυξήσουμε επιθετικά την κάμψη ή να «τραβήξουμε» περισσότερο τους ιστούς δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη πρώτη επιλογή για όλους.

Πιο λογικό είναι να εξετάσουμε:

1. Πώς Ξεκινά το Σώμα την Ημέρα

Ήπια κίνηση και βάδιση μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να περάσει σταδιακά από τη νυχτερινή κατάσταση αποφόρτισης στη λειτουργική φόρτιση της ημέρας.

2. Πώς Διαχειρίζεται τη Βάδιση

Η βάδιση δεν είναι απλώς «ζέσταμα».

Είναι μια επαναλαμβανόμενη διαδικασία μέσω της οποίας το σώμα μεταφέρει και διαχειρίζεται δυνάμεις.

3. Πώς Κατανέμεται το Φορτίο

Μέσα από την ανάλυση στάσης και βάδισης μπορούμε να παρατηρήσουμε αν υπάρχουν κινητικές στρατηγικές που αυξάνουν συστηματικά την απαίτηση σε συγκεκριμένες περιοχές.

4. Πώς Αυξάνεται η Ικανότητα του Συστήματος

Ο μακροχρόνιος στόχος δεν είναι να προστατεύουμε για πάντα τη μέση από το φορτίο.

Είναι να αυξηθεί σταδιακά η ικανότητά της — και ολόκληρου του σώματος — να το διαχειρίζεται.

Το Σημαντικό Μήνυμα

Αν πονάς περισσότερο μόλις ξυπνάς και αισθάνεσαι καλύτερα όταν αρχίζεις να περπατάς, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι:

«κοιμήθηκες λάθος».

Το σώμα περνά καθημερινά από μια πραγματική μηχανική μετάβαση:

Νύχτα: αποφόρτιση και επανυδάτωση των δίσκων
Πρωί: επαναφορά βαρύτητας και μυϊκών δυνάμεων
Κίνηση: σταδιακή ανακατανομή υγρού και φορτίου
Ημέρα: διαφορετικές μηχανικές ιδιότητες της σπονδυλικής μονάδας.

Η σπονδυλική στήλη είναι ένα δυναμικό μηχανικό σύστημα που μεταβάλλεται ακόμα και μέσα στην ίδια ημέρα.

Και αυτός είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο η ώρα που εμφανίζεται ο πόνος και ο τρόπος με τον οποίο αλλάζει με την κίνηση μπορούν να μας δώσουν χρήσιμες πληροφορίες.

Εμβιομηχανική Αξιολόγηση στο Athens Biomechanics

Αν η πρωινή οσφυαλγία επαναλαμβάνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, η αξιολόγηση δεν χρειάζεται να περιοριστεί μόνο στη μέση.

Μέσα από την ανάλυση στάσης σώματος και βάδισης εξετάζουμε πώς οργανώνεται το σώμα απέναντι στη βαρύτητα και πώς διαχειρίζεται τις δυνάμεις όταν αρχίζει να κινείται.

Ο στόχος δεν είναι να βρούμε μία «τέλεια στάση».

Είναι να καταλάβουμε:

πώς διαχειρίζεται το συγκεκριμένο σώμα το φορτίο και πώς μπορούμε να αυξήσουμε την ικανότητά του να κινείται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και λιγότερα συμπτώματα.